ازاینکه پایگاه خبری - تحلیلی- آموزشی سایت اقتصادی ایران را جهت بازدید خود انتخاب نموده اید سپاسگزاری می نمایم. ضمنا"، این سایت،به نشانیهای : http://eghtesadi1.ir ، http://eghtesadiiran.ir ونیز http://eghtesadiiran.com قابل مشاهده می باشد. مدیرمسئول سایت اقتصادی ایران: محمدرضا عادلی مسبب کودهی

مهتا یا موتا که بود؟

0

مهتا سردار دیلمی:

با حمله اعراب و شکست سنگین یزدگرد سوم، سلسله ساسانیان سقوط کرد و با گسترش روزافزون دین اسلام در خاک ایران، اعراب نفوذی صد برابر پیدا کردند و سرتاسر ایران به دست اعراب افتاد. اما یکی از مناطقی که سرسختانه در برابر هجوم اعراب ایستادگی میکرد، شمال ایران و بویژه سرزمین گیلان بود. مردم گیلان، نه تنها اعراب بلکه تمام مهاجمان تاریخ را به سرزمین خود راه ندادند و با تمام وجود استقلال خود را حفظ کردند حتی در فرصت های مناسب به اعراب حمله کرده و تا پای جان سعی میکردند که آنها را از خاک ایران بیرون کنند.

نخستین جنگ دیلمیان با تازیان بنا بر روایتی معتبر در سال ۲۲ هجری توسط موتا سردار و پادشاه دیلمی بود. مهتا یا موتا سردار بزرگ دیلم که از جانب گیل گیلانشاه( معروف به گاوباره که فرزند گیلانشاه بن فیروز از سلسله گاوبارگان یا گابرگان که مقرش فومن بود) به مقام مرزبان پتشخوارگر منصوب شد که این در زمان پادشاهی یزدگرد سوم بود. مهتا پس از جنگ نهاوند که اعراب آن را فتح الفتوح خواده اند، سخت متأثر شد و تصمیم گرفت آنها را از ایران براند.

نیت خود را با فرماندهان کل سپاه ایران که فرخان زیبندی،سردار سپاه ری و اسفندیار فرخزاد(برادر رستم، سپهسالار معروف ایران بود که چندی پیش در جنگ قادسیه به دست تازیان کشته شده بود) سردار سپاه آذربایگان در میان گذاشت و آنان را به همکاری دعوت کرد. آنان نیز این دعوت را پذیرفتند اما سپهسالاری همه این لشکر و فرماندهی جنگ بر عهده موتا پیشوای دیلمیان بود. آنان با هم متحد شدند و فرماندهی مهتا که مقام مرزبانی پتشخوارگر بود را پذیرفتند و به تمرکز نیرو ها در حوالی دشتبی و تقسیم وظایف پرداختند و همگی آماده حمله شدند.

در این هنگام حکمرانی همدان بر عهده نعیم بن مقرن بود و بنا داشت پس از تحکیم موقعیت خود به ری حمله کند و آنجا را به تصرف خود درآورد. در این هنگام یزدگرد غرب ایران را واگذار کرده و در حال فرار بود. نعیم بن مقرن که آمادگی و گرد آمدن این لشکر ها را شنید، بسختی هراسان شد و نامه ای به عمر خلیفه دوم نوشت. او با تمام قوایش از همدان گریخت و مهتا نخستین حمله را به قوای تازیان در دشت دشتبی انجام داد.

در ناحیه«واجرود» و به روایتی در منطقه داکان و جرندف که بین قزوین و همدان واقع است جنگ سختی در گرفت که طبری در توصیف این جنگ در کتابش میگوید: در سختی و بزرگی، تلفات و جانکاهی کمتر از جنگ نهاوند نبود. افراد زیادی از دو قوا از دست رفتند که از جمله آنها مهتا فرمانده کل قوای ایران و امیر دیلمیان یکی از آنان بود که بر سر ایمان خود و میهن پرستی به خاک افتاد تا خاک میهن را به مهاجمان ندهد.

البته بنابر روایتی دیگر در ابتدا این جنگ را مهتا و نیروهایش به سود خویش به پایان بردند و تازیان را در محاصره قرار دادند. ولی نعیم بن مقرن با رشوه دادن و خریدن یک قوم کوچک، نیروهای خود را در یکی از شبها به پشت نیروهای ایرانی رساند و با باز کردن آب سد در سرمای اوایل زمستان موجب کشته شدن مهتا شد.

کشته شدن مهتا باعث شد که سپاه ایران تاب ایستادگی نیاورده و به سرعت پراکنده شود و هر دسته راه ولایت خود را پیش گرفت.

به گزارش تاریخ نویسان، گیلان تنها منطقه ای از ایران بود که اعراب هرگز نتوانستند آن را فتح کنند که سرمشق فداکاری دیلمیان همان دفاع مهتا بوده است. بر خلاف تمام نقاط دیگر ایران و جهان فقط هنگامی که به خواست و اراده خود اسلام را آوردند، اعراب توانستند به این منطقه وارد شوند. به نظر میرسد نام حقیقی سردار آن روزگار گیلان مهتا بوده باشد که اعراب آن را موتا دانسته و در اشعار و روایات و تاریخ به همان صورت موتا ثبت شده است.

منبع : https://irunisenter.com/2018/10

مدیرمسئول سایت اقتصادی ایران http://eghtesadiiran.com http://eghtesadiiran.ir https://eghtesadi1.ir

لطفا دیدگاه خود را ثبت کنید

استفاده ازمطالب پایگاه خبری - تحلیلی - آموزشی سایت اقتصادی ایران با ذکرمنبع بلامانع است. مدیرمسئول سایت اقتصادی ایران: محمدرضا عادلی مسبب کودهی
رفتن به نوار ابزار