ازاینکه پایگاه خبری - تحلیلی- آموزشی سایت اقتصادی ایران را جهت بازدید خود انتخاب نموده اید سپاسگزاری می نمایم. ضمنا"، این سایت،به نشانیهای : http://eghtesadi1.ir ، http://eghtesadiiran.ir ونیز http://eghtesadiiran.com قابل مشاهده می باشد. مدیرومسئول سایت اقتصادی ایران: محمدرضا عادلی مسبب کودهی
About

کاهش سرعت گردش پول چه معنایی دارد؟

0

سرعت گردش پول (نقدینگی) شاخصی است که نشان می‌دهد مالکیت هر واحد پول (نقدینگی) با چه سرعتی بین افراد مختلف جا‌به‌جا می‌شود.

در اینجا باید بین سرعت گردش درآمدی پول و سرعت گردش معاملاتی پول تمایز قائل شد. منظور از سرعت گردش درآمدی پول، تعداد دفعاتی است که مقدار معینی پول در یک بازه زمانی مشخص برای خرید کالاها و خدمات تازه تولید شده در یک اقتصاد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این در حالی است که سرعت گردش معاملاتی پول به تعداد دفعات استفاده از مقدار معینی پول برای انجام هر نوع تراکنش (شامل خرید کالاها و خدمات تازه تولید شده،دارایی‌های مالی و…) در یک بازه زمانی مشخص اطلاق می‌شود. در این یادداشت هرجا به سرعت گردش پول (نقدینگی) اشاره شده، منظور سرعت گردش درآمدی پول (نقدینگی) است.

همچنین، سرعت گردش پول (نقدینگی) از حاصل تقسیم تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه (به قیمت‌های جاری) بر پول بدست آمده است. به عبارت دیگر برحسب اینکه در مخرج کسر مذکور از پول (مجموع اسکناس و مسکوک در دست اشخاص و سپرده‌های دیداری) یا نقدینگی (مجموع پول و شبه‌پول) استفاده شده باشد، به ترتیب سرعت گردش پول و سرعت گردش نقدینگی است.

لازم به ذکر است برای انجام این محاسبات از مانده پول (نقدینگی) در انتهای هر سال استفاده شده است.  براساس آمارها سرعت گردش پول با وجود روند کاهشی خفیف از سال ۱۳۹۳ به بعد، به طور میانگین از دهه قبل از آن بالاتر بوده است.

این موضوع با توجه به کاهش سریع نرخ تورم از سال ۱۳۹۲ به بعد و در نتیجه بالا بودن نرخ سود اسمی سپرده‌های بانکی مدت‌‌دار در مقایسه با نرخ تورم (نرخ سود حقیق مثبت و قابل توجه) و افزایش هزینه فرصت نرخ سود سپرده‌ها متناسب با کاهش نرخ تورم در سال‌های ۱۳۹۶_۱۳۹۲، مشکلات شدید ترازنامه‌ای بانک‌ها و موسسات اعتباری غیر‌بانکی و تعلل سیاست‌گذاران در اصلاح ساختاری سیستم بانکی بوده است.

از سوی دیگر سرعت گردش نقدینگی از سال ۱۳۸۳ تا سال ۱۳۹۶ غیر از سال‌های ۱۳۹۰،۱۳۸۷،۱۳۸۶ در حال کاهش بوده و سرعت این کاهش از سال ۱۳۹۳ به بعد افزایش نیز یافته است. بدیهی است که کاهش بلند‌مدت در سرعت گردش نقدینگی ناشی از بالاتر بودن رشد نقدینگی در مقایسه با تولید ناخالص داخلی به قیمت جاری به وقوع پیوسته است. به عبارت دیگر تناسبی میان رشد تولید ناخالص داخلی و رشد نقدینگی در سال‌های گذشته وجود نداشته و سیاست‌گذاران پولی هم توان و هم اداره کنترل رشد نقدینگی را نداشته‌اند.

در دهه ۱۳۸۰، رشد نقدینگی عمدتا از محل رشد پایه پولی و در دهه ۱۳۹۰ از محل رشد ضریب فزاینده نقدینگی حاصل شده است. با این حال میانگین رشد نقدینگی در سال‌های ۱۳۹۱_۱۳۸۴ تفاوت قابل‌توجهی با میانگین رشد نقدینگی سال‌های ۱۳۹۱_۱۳۸۴ نداشته و در حدود ۲۷٫۲ درصد قرار داشته است.

سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ که از معدود سال‌هایی هستند که سرعت گردش نقدینگی در آنها افزایش یافته، رشد پایه پولی بسیار قابل‌توجه بوده و به ترتیب در سطح ۳۰٫۵ و ۴۷٫۶ درصد قرار داشته‌اند. این در حالی است که تورم‌های سالانه این دو سال نیز به میزان قابل‌توجهی بالاتر از چندسال قبل و بعد از آنها بوده و به ترتیب سطوح ۱۸٫۴ و ۲۵٫۴ درصد را تجربه کرده‌اند. به عبارت دیگر با وجود رشد شدید پایه پولی در این دو سال، رشد نقدینگی بالاتر از روند بلند‌مدت خود نبوده و همزمان با رشد تورم، رشد تولید ناخاص داخلی به قیمت جاری نیز فراتر از رشد نقدینگی اتفاق افتاده است.

باید توجه داشت که رشد تولید ناخالص داخلی در سال ۱۳۸۷ به قیمت های ثابت ۱۳۹۰ منفی بوده است. بنابراین عامل رشد سرعت گردش نقدینگی در سال مذکور به تخلیه اثرات تورمی رشد شدید پایه پولی در دو سال مذکور باز می‌گردد.

به بیان دیگر، هر چند ایجاد شوک مثبت در رشد پایه پولی در سال ۱۳۸۶ همزمان با ثبات نسبی ضریب فزاینده نقدینگی، باعث افزایش سرعت گردش نقدینگی در این سال شد، لیکن تداوم شوک مذکور در سال بعد از آن همزمان با افت جدی ضریب فزاینده به بروز رکود تورمی و تداوم افزایش سرعت گردش نقدینگی منجر شد.

این در حالی است که با کاهش شدید رشد پایه پولی در ۱۳۸۷ سال ۱۳۸۸ نسبت به دو سال قبل از آن، رشد اقتصادی به صفر درصد رسید و تورم به ۱۰٫۸ درصد کاهش یافت و سرعت گردش نقدینگی نیز با افت قابل‌توجهی روبرو شد و به سطوحی بالاتر از سال‌های قبل از آن رسید.

در سال ۱۳۹۰، با وجود رشد پایه پولی در سطح ۱۱٫۴ درصد که از رشد بلند‌مدت پایین‌تر بوده است،به علت تشدید رشد ضریب فزاینده که از سال ۱۳۸۸ آغاز شده بود و تخلیه اثر تورمی رشد نقدینگی در سال‌های قبل از آن ،تورم مجددا با رشد قابل‌توجه روبرو شد و همزمان سرعت گردش نقدینگی نیز افزایش یافت. در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ نیز هم رشد پایه پولی و هم رشد ضریب فزاینده پولی قابل توجه بوده و تا حدود زیادی تحت تأثیر شوک تحریم‌های بین‌المللی و جهش نرخ ارز، کشور مجددا وارد رکود تورمی شدیدی شد.

لیکن در این دو سال بر خلاف سال ۱۳۸۷ سرعت گردش نقدینگی به روند کاهش خود ادامه داد. روند فزایشی ضریب فزاینده نقدینگی از سال ۱۳۸۸ آغاز شد و تا سال ۱۳۹۶ ادامه یافته است. هرچند یکی از نقدهایی که از سوی برخی افراد به دولت یازدهم وارد می‌شود مربوط به کنترل رشد پایه پولی در سال‌های ۱۳۹۶_۱۳۹۲ و با هدف سالم‌سازی رشد نقدینگی است، لیکن این کنترل از سال ۱۳۸۸ آغاز شده و تنها در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ تا حدودی شاهد رشد نسبتا بالای پولی بوده‌ایم.

یکی از مواردی که به عنوان عامل کاهش سرعت گردش نقدینگی در سال‌های اخیر مطرح می‌شود و آن را عامل تعویق تورم می‌دانند، تغییر در ترکیب نقدینگی و افزایش سهم شبه‌پول در مانده نقدینگی است .

این درحالی است که از سال ۱۳۷۹ به بعد به جز سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۹ ترکیب نقدینگی با سرعت بالایی به نفع شبه‌پول درحال تغییر بوده است.به عنوان مثال،در ابتدای سال ۱۳۹۲ و قبل از آغاز به کار دولت یازدهم حدود ۷۵٫۳ درصد نقدینگی درقالب شبه‌پول بوده است و تا پایان سال ۱۳۹۶ به حدود ۸۵٫۴ درصد کاهش یافته است .

با این حال نمی‌توان با قطعیت در مورد افزایش سرعت گردش نقدینگی درسال ۱۳۹۷ اظهار‌نظر کرد، چرا که تجربه تحریمی مشابه در سال ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ نشان داد که سرعت گردش نقدینگی به رغم جهش رشد پایه پولی، نقدینگی و تورم می‌تواند به روند کاهش خود ادامه دهد.

در پایان لازم به ذکر است که برخلاف صحبت‌ یکی از وزارای سابق اقتصاد، رسیدن سرعت گردش نقدینگی به رقمی کمتر از یک در سال ۱۳۹۶ به خودی خود فاقد معنا یا نشانه‌ای از بروز رکود یا اثرگذاری بر تورم است.

منبع: تجارت فردا

https://tejaratnews.com/insight

هدف از راه اندازی سایت اقتصادی ایران بررسی مسائل ومعضلات اقتصادی ایران وارائه راهکارهای مناسب می باشد . به امید روزی که شاهد جامعه ای شاداب وبا رونق وشکوفائی اقتصادی باشیم برای همگان بویژه بازدید کنندگان این سایت اقتصادی سلامتی ونیکبختی آرزو می نمایم. با تشکر مدیر و مسئول سایت اقتصادی ایران: محمدرضا عادلی مسبب کودهی

لطفا دیدگاه خود را ثبت کنید

استفاده ازمطالب پایگاه خبری - تحلیلی - آموزشی سایت اقتصادی ایران با ذکرمنبع بلامانع است. مدیرومسئول سایت اقتصادی ایران: محمدرضا عادلی مسبب کودهی